"Cát tặc" ngang nhiên hoành hành

Từ năm 2004, từ khi UBND tỉnh Đồng Nai có công văn về việc chấn chỉnh việc khai thác cát và mở bến bãi trên sông Đồng Nai, 2 đơn vị được UBND tỉnh Đồng Nai cho phép khai thác cát là Công ty khai thác cát Đồng Nai và Đơn vị bộ đội Thành Tuy Hạ cũng ngưng việc khai thác của mình thì việc bơm hút cát lậu bắt đầu diễn ra. Lúc đầu họ còn hoạt động nhỏ lẻ, bơm hút ngay từ lòng sông. Và từ từ họ càng manh động, dần dần, những kẻ khai thác cát từ khác nơi trong huyện và ngay cả những tỉnh lân cận cũng đến “xử” nguồn tài nguyên béo bở này. Với tốc độ khai thác bất kể ngày hay đêm, cát dưới đáy lòng sông không thể đáp ứng được lòng tham không đáy của họ. Họ thậm chí tiến vào bơm hút cát gần mảnh đất của nông dân đang canh tác. Hàng ngày, người dân nơi đây chứng kiến cảnh từng thước đất sạt lở mất đi trong sự vô vọng và đau xót!

Mỗi chuyến ghe 10 khối cát, chủ ghe bán lại cho các vựa với giá khoảng 700.000 đồng/ghe 10 khối cát, tương đương 70.000 đồng/ khối. Chủ vựa bán cho dân xây dựng với giá 160.000 đồng/ khối. Còn những người được thuê đi bơm hút cát được hưởng 50 – 60.000 đồng/ghe. Lợi quá lớn đó nên chúng càng lộng hành, bất chấp luật pháp và sự mất mát của người dân.

Ông NguyễnVăn Tốt, ngụ tại ấp 2 xã Phú Thạnh cho biết “8 ha đất ruộng nằm kề nhau của 5 anh em ông giờ đây chỉ còn khoảng 1 ha. Nếu tình trạng này không được ngăn chặn thì 1 ha này có thể bị “xoá sổ” trong nay mai không chừng. Có thể nghe như vậy nhiều người không thể tin, nhưng đó là chuyện “trong tầm tay” của đám người bơm hút cát. Đối với ông Tốt và nhiều người dân bị mất đất, họ gọi những kẻ này là bọn “cát tặc” hay tụi ăn cướp vì chúng ngang nhiên bơm hút cát trên phần ruộng đang canh tác của nông dân và làm mất đất thuộc quyền sở hữu của nhà nước.

Cùng số phận là các hộ có đất khu vực Tà Lọt và Rạch Kè như hộ của ông Phạm Văn Cọc, Nguyễn Thị Hương, Nguyễn Văn Đực, Nguyễn Thị Hường, Nguyễn Văn Tám có đất ruộng ở đây. Hay những hộ mua ở các địa phương khác đến mua đất đón gió khi Nhơn Trạch được quy hoạch là thành phố như ông Phan Ngọc Thạch (Quận 2, TP.HCM), bà Nguyễn Thị Ý, Nguyễn Thị Nhan (Châu Đốc, Tiền Giang) … hay các công ty, doanh nghiệp như công ty DIC –Đồng Tiến, DNTN Hoàng Nguyên… với trên 10 ha đất. Và đây chỉ là con số ước tính, đo đạc lại có thể hơn nhiều.

Người dân chỉ biết nói lý lẽ, xua đuổi và … van xin

Đối với ai cũng vậy tấc đất là tấc vàng, nhất là đối với nông dân, đất nuôi sống gia đình họ, họ chưa bao giờ phụ bạc đất, vậy mà đất bây giờ không cánh mà bay mất. Các hộ dân này chỉ biết đứng xua đuổi, nói lý lẽ, ngay cả van xin tụi bơm hút cát nhưng vẫn đâu lại vào đấy.

Ông Nguyễn Văn Cọp có khoảng 1.000m²  đất ruộng ngay sát bên nhà, thế nhưng ông cũng không giữ nổi, đã đã mất đi hết phân nửa. Khi chúng đến bơm hút cát thì chỉ biết van xin chúng và bỏ đi lên nhà trên uống trà?! Ông giải thích: “Căm giận nhưng biết làm gì đây. Vì nhà gần, tôi còn có vợ con, cháu nữa  nên sợ chúng nữa đêm đốt nhà, quậy phá nên không chỉ biết đứng nhìn thôi.” Chúng tôi quan sát xung quanh nhà thì thấy có rất nhiều rựa, cuốc ngay gốc nhà. Ông nói thêm, để đó để phòng khi có chuyện không lành  vậy mà!...

Chuyện tấn công chủ đất đã xảy ra đối với ông Nguyễn Văn Tốt, ông kể: “Một lần, nghe báo tụi nó đang bơm hút cát trên phần đất của tui, tụi liền chạy ra, đuổi nó nhưng tụi nó không chịu đi. Tui nhảy xuống, bơi ra định lên ghe chúng để nói phải trái. Vừa định leo lên, tụi nó rút dao từ sau lái lên chem vô tui. Tui tránh được. Chiếc thứ hai đằng sau càng lên định đung vào tui, tui liền lặn xuống nước và bơi lên bờ”.

Qua tiếp xúc, trao đổi với nhiều người có đất, những người được thuê giữ đất tại khu vực Rạch Kè và Tà Lọt, ấp Bình Phú, xã Long Tân đều cho biết vanh vách thời gian hoạt động của bọn chúng. Bà Nguyễn Thị Thu cùng chồng đã giữ trên 2,3 ha đất cho công ty Hà Đức đã được 6 năm. Hàng ngày ông, bà chia thời gian ngủ, nghỉ để canh bọn chúng. Bà kể vanh vách thời gian chúng hoạt động và đưa cho chúng tôi xem tờ lịch có ghi giờ giấc, ngày tháng và ghe của ai đã đến khu vực rạch Kè này bơm hút cát. Chúng tôi đọc và thấy dường như giờ giấc không là gì đối với chúng nhưng hoạt động rầm rộ, có thể nói như một “tập đoàn” như bà Thu miêu tả. “Ban đêm, nước cạn là nó hút rầm rộ. Nước lớn gần ngập mé nó cũng hút được. Coi như hút chừng nào chúng thấy đủ ăn thì thôi” – Bà nói thêm.

Lúc trước đám người bơm hút cát lậu này còn để máy bơm trên ghe, bây giờ chúng có thêm 2 cái sà lập cặp kèm bên hông ghe, mấy cái vòi chọc vào lòng đất mà hút. Ước chừng chỉ khoảng 20 phút là đầy ghe 10 khối cát. Một ngày tính ra là 40 chiếc ghe, nhân lên số lần thì … Ôi thôi! Không biết một ngày chúng đã lấy đi bao nhiêu tấc đất của người dân. Ông Nguyễn Văn tốt nhẩm tính, cứ mỗi lần chúng lấy được 01 khối cát thì tương đương 10 khối đất bị mất đi. Thiệt hại quá lớn!

Những cây tre lúc trước được mọc trên đất liền, nay chìm dần xuống lòng sông

Người dân bây giờ đây chỉ biết kêu cứu với chính quyền địa phương, lực lượng công an xã và huyện. Nhưng lá đơn kêu cứu của các hộ dân cứ ngày càng nhiều tại bàn làm việc của các cơ quan này.

Ông Nguyễn Văn Hùng – Chủ tịch UBND xã Long tân cho biết: “Khi tình trạng này diễn ra, Đảng ủy, chính quyền địa phương đã chỉ đạo cho lực lượng công an, xã đội vào cuộc. Phương tiện thì phải mượn của dân hoặc của công ty Hà Đức để tuần tra và trực tại các khu vực này. Qua đó, địa phương cũng quản lý 20 đầu bơm và xử phạt hành chính 4 trường hợp thuộc thẩm quyền. Bên cạnh đó, đối với người dân hành nghề bơm hút cát tại đại phương thì được tuyên truyền về hành vi trái pháp luật và vận động các hộ này chuyển nghề”.

Ông Nguyễn Hoàng Nam – Trưởng Công an xã Long Tân cho biết: “Nó đã xác định là trộm thì tụi nó có tai mắt, theo dõi khi chúng tôi có động tĩnh gì vì thế chúng tôi ra tới các khu vực này thì chúng đã cao chạy, xa bay. Hoặc có bắt gặp chúng đang khai thác đi chăng nữa thì cũng không làm gì được chúng vì … không có ghe. Chính vì nắm được yếu điềm của mình nên nó vẫn tiếp tục làm”. Ông lắc đầu tiếc: “Nếu có ghe thì chúng tôi có thể chủ động tấn công, hoặc là làm tốt công tác phòng ngừa”.

Về phía Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế huyện Nhơn Trạch, thiếu tá Trần Văn Sữa- Đội trưởng cho biết:

“ Chúng tôi cũng gặp khó khăn không khác gì chính quyền xã Long Tân. Mỗi lần muốn đi tuần tra, mật phục chúng cũng phải thuê ghe để đi.  Bên cạnh đó, khi bắt quả tang chúng đang bơm hút cát rồi thì việc bắt chúng và giữ phương tiện cũng khó khăn không kém vì  chúng thì nhiều. Một ghe khoảng 4 tên. Còn lực lượng cảnh sát thì ít và không thề bơi giỏi và “thạo nghề” như bọn chúng khi ở dưới sông.”

Năm 2006, công an xã Long Tân bắt được 4 chiếc ghe đang “nằm ngủ”, không phát hiện phương tiện bơm hút cát, nên chỉ xử phát hành chính 500.000 đồng/ chiếc. Tháng 3/2007, Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế - Công an huyện Nhơn Trạch bắt quả tang 2 chiếc ghe đang bơm hút cát, chủ ghe là ông Nguyễn Văn Cộ và Nguyễn Văn Hoà – ấp 3, xã Phú Thạnh, đã xử phạt 20.000.000 đồng/ chiếc và tịch thu phương tiện. Ngày 16/4/2007, cũng công an huyện đã mật phục bắt quả tang được 5 ghe đang khai thác cát, chúng đã rút “ lù” làm 2 chiếc chìm

Ta vào cuộc thì … chúng cũng vào dòng...

Ngày 20/4/2007, UBND huyện đã thành lập tổ kiểm tra tình hình khai thác tài nguyên rên địa bàn huyện và Thường trực Huyện ủy đã chỉ đạo các cơ quan chức năng tiến hành điều tra, khảo sát lại hiện trạng đất so với bản đồ, báo cáo tình hình cho Thường trực Huyện ủy. Và ngày 24/4/2007, đoàn khảo sát gồm Phòng Tài nguyên - Môi trường huyện, Công an huyện và xã đã khảo sát, báo cáo tình hình cho Thường trực Huyện ủy, UBND huyện để có hướng chỉ đạo.

Nhưng ngay sau khi lực lượng công an bắt được một số ghe, bọn bơm hút cát lậu vẫn tiếp tục công việc phạm pháp.  Ngày 24/4/2007, theo đoàn khảo sát của huyện kiểm tra hiện trạng đất của các hộ dân có đơn gửi huyện, chúng tôi gặp chị Dương Thị Thu Cúc cùng chồng hiện đang giữ đất cho bà Nguyễn Thị Nhan, ở Tiền Giang có đất tại khu vực rạch Tà Lọt, chị cho biết: tối qua tụi nó vẫn tiếp tục bơm hút cát, ra đuổi thì chúng vẫn ngang nhiên. Bọn chúng nhiều người, vợ chồng tui thì chỉ có một mình thì cũng đành nhìn chúng bơm hút cát thôi.

Đất của các hộ khác tại khu vực này và khu vực Rạch Kè cũng tương tự. Tình hình vẫn tiếp diễn như chẳng có việc gì.Vào lúc 9 giờ ngày 5/5/2006, khi ông Nguyễn Văn Tốt cùng chúng tôi đi tới khu rạch Kè, 3 chiếc ghe đang cấm những cái vòi ma quỷ xuống mặt nước. Những tiếng “ tạch , tạch, tạch …………” kèm theo là cát chịu vào ghe chúng. Khi thấy chúng tôi có mấy chụp hình, chúng bảo nhau “chạy đi, chạy đi” và bỏ lại 01 người dưới nước cùng 2 cái sà lạp. Bên cạnh đó, chúng tôi nhận thấy có thêm một chiếc ghe nhỏ gồm 2 người đang quơ quơ tay về phía 3 chiếc ghe kia.

Công ty DIC Đồng Tiến có trên 2 ha đất nhưng giờ đây 90% diện tích đất này đã biến thành sông. DNTN Hoàng Nguyên có thuê đất của công ty DIC- Đồng Tiến cũng tại khu vực Rạch Kè làm bến thủy nội địa với diện tích 2.000m², nay đã bị mất 500 – 600m². Bà Trần Thị Hoài Thương – chủ doanh nghiệp này nhẩm tính, nếu cứ cái đà này, công ty phải bồi thường diện tích đất đã mất cho công ty DIC theo giá hiện nay. Mới hợp đồng thuê đất được một năm, chưa thấy lời lãi gì mà phải thua lỗ rồi. Công ty cũng phải thuê người giữ và đuổi bọn bơm hút cát.

Cũng rơi vào tình trạng này, gia đình ông Dương Công Điệp có tổng cộng 4 công đất đang canh tác, bây giờ cũng chỉ còn 2 công, 2 công đất ruộng kia đã theo sông ra biển hết. Lúc chúng tôi đang ngồi nhà ông Phan Văn Cọp thì ông Điệp đến gọi vợ là bà Dương Thị Tuyết Mai ra ruộng làm đất chuẩn bọ cho vụ hè thu. Ông Tốt nói như đùa nhưng trong lời nói, chúng tôi nhận thấy có nỗi xót xa, pha lẫn sự bất lực “Ui, ông làm bây giờ biết đâu mai ngủ dậy, đám ruộng đó biến mất cũng hổng chừng”. Thật vậy, các hộ dân ở đây không còn ngạc nhiên về việc ruộng mình hôm nay còn đó, tự dưng ngày mai không thấy đâu nữa, chỉ còn nước và nước. Bà Mai kể, tôi nhớ lần gần đây thôi, mỗi lần thu hoạch xong là bà con đến cái miễu trên phần gò đất của ông Tốt để cúng bái, ngày hôm đó còn, ngày hôm sau đến thì chỉ còn một vài tàng nhang trên bờ. Và … cái miếu biến mất không còn dấu vết.

Giải pháp nào hiệu quả?

Tình trạng bơm hút cát trên phần đất nông nghiệp của người dân đã diễn ra lâu nay, các cơ quan chức năng đã vào cuộc nhưng tình trạng bơm hút cát lậu vẫn diễn ra và còn thách thức người dân và cả chính quyền địa phương. Ông Nguyễn Văn Hùng – Chủ tịch UBND xã Long Tân cho biết: “Đây là đất sản xuất nông nghiệp, cung cấp lương thực cho người dân vì thế chúng tôi quyết tâm phải ngăn chặn được tình trạng này. Hiện nay, UBND huyện đã duyệt tờ trình cho xã đóng một chiếc ghe đặc dụng công tác đường sông. Có điều kiện cần thiết thì chúng tôi tin chắc sẽ làm tốt công tác ngăn chặn được bọn chúng với cách làm: tuần tra thường xuyên hoặc đóng chốt ngay tại khu vực này”.

Còn Thiếu tá Trần Văn Sữa – Đội trưởng Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế huyện Nhơn Trạch cho đưa ra biện pháp: Muốn ngăn chặn thì  phải có sự phối hợp nhịp nhàng của tất cả các lực lượng liên quan từ công tác giáo dục các ghe có phương tiện bơm hút cát; cho các chủ vựa cát làm cam kết, tặng cường công tác tuần tra, kiểm soát và xự phạt thật nghiêm.

Đó là những biện pháp xem chừng hữu hiệu, thế nhưng làm gì để ngăn chặn ngay tình trang chúng vẫn ngang nhiên bơm hút cát của người dân, lấy đi tấc đất, tấc vàng của nhà nông, từng phút từng giờ không phải dễ tìm ra giải pháp.

Đề xuất biện pháp ngăn chặn tình trạng này, ông Nguyễn Văn Tốt thiết tha: ngay từ bây giờ, chúng ta nhanh chóng triển khai ngay là công tác tuần tra, chốt chặn tại những khu vực chúng hoạt động. Tuy nhiên phải làm rầm rộ mới được.

Ông Phan Văn Cọp cũng đồng tình với ý kiến của ông Tốt. Còn DNTN Hoàng Nguyên cũng đề xuất các cơ quan chức năng năng kiểm tra chứng từ mua bán của các điểm tiêu thụ cát trên địa bàn Long Tân, các xã giáp ranh như Phú Thạnh, Phú Hội, Đại Phước …hoặc là mật phục tại các điểm đó bắt tại trận khi ghe bơm hút cát lậu vào bán lại cho các vựa này. Như thế thì sẽ làm gãy cả hai vế: cung và cầu.

Thay lời kết!

Đất đai thuộc sở hữu của nhà nước và nhà nước ta giao đất cho người dân sử dụng và bảo quản tài sản của mình. Nếu cứ để tình trạng này cứ diễn ra thì đồng nghĩa diện tích đất đó sẽ chỉ nằm trên bản đồ, thực địa thì mất trắng. Thiệt hại trước mắt là của người dân, lâu dài là của đất nước, ảnh hưởng đến nhiều mặt kinh tế – xã hội, an ninh quốc phòng. 

Qua trao đổi, tìm hiểu, chúng tôi nhận thấy dường như sự bức xúc của người dân ngày càng tăng, kèm theo đó là sự bất lực trước cảnh mặt đối mặt với chúng và chỉ trông vào chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng nhưng dường như đối với họ, các cơ quan chức năng có quan tâm nhưng cũng “sức  người có hạn”.

Trước tình hình này, chúng tôi thiết nghĩ các cấp chính quyền, các ngành chức năng cần đẩy mạnh thực hiện các biện pháp hữu hiệu, ngăn chặn tình trạng bơm hút cát trên phần đất của các hộ dân nhằm mục đích chung là giảm thiệt hại nghiêm trọng tài sản quốc gia./.

Kim Ngân