Một ngọn gió mát thổi luồn xuyên suốt khắp địa đạo xua tan không khí oi bức ngột ngạt trong thời gian chui sâu dưới lòng đất. Có những đồng chí, nhiều năm liền ăn cơm với cá khô, uống nước lã, hai lòng bàn tay chai cứng vì đào đất đá, như đồng chí Tâm Téo, đồng chí Năm Nguyên và nhiều đồng chí khác trong đó có 4 thanh niên trẽ là Bảy Ú, Hạnh Ro, Tấn Tế và Hiếu…

Tuy rừng Nhơn Trạch hôm nay đã trở thành Khu công nghiệp, còn khu vực Địa đạo nằm trước cổng đền thờ liệt sĩ có mấy ai biết được chính tại nơi này, một thời  đánh Mỹ lẫy lừng. Nay đã được Huyện ủy Nhơn Trạch tôn tạo và trùng tu, nhằm ghi lại, một chiến tích hào hùng của quân và dân Nhơn Trạch. Những đồng chí cán bộ lão thành nay đã về hưu có người không còn nữa nhưng khi trở lại nơi này, bao kỷ niệm sâu sắc như tràn về trong ký ức, nhất là những người đã từng trực tiếp đào Địa đạo. Các Đồng chí ấy rất kiên cường chiến đấu, quần nhau với với Lữ đoàn 199 của Mỹ trong một trận càn, xuyên suốt 7 ngày đêm trên khu rừng Nhơn Trạch nhưng địch vẩn không phát hiện ra Địa đạo này.

Đất nước thanh bình, nhưng trang sữ vẩn còn vang vọng mãi đến ngày hôm nay. Những tiếng bom pháo, tiếng gầm rú của máy bay, tiếng rích của xe tăng địch và tiếng súng, tiếng mìn chống càn của quân dân Nhơn Trạch, trong đó có 17 cán bộ nhân viên Văn phòng Huyện ủy và 11 chiến sĩ , đã chung vai sát cách đánh trả oanh liệt, diệt được 167 tên xâm lượt Mỹ, bắn rơi 6 chiếc máy bay trực thăng và bắn cháy 5 xe tăng, cũng tại đây 5 đồng chí của ta đã bị bom thù chôn sống trong lòng Địa đạo mãi đến sau ngày giải phóng hài cốt các Đồng chí này mới được đưa về nghĩa trang liệt sĩ……

Địa đạo Nhơn Trạch hôm nay, đã được trùng tu tôn tạo, tổ chức khánh thành trong dịp Quốc Khánh 2/9/2007 và đã được Bộ văn hóa công nhận là di tích lịch sữ cấp quốc gia, đây cũng là dịp để gặp gỡ hàn huyên tâm sự của những người đã từng xây dựng Địa đạo. Bao nụ cười, bao dòng nước mắt xúc động nhớ thương trong ngày hội ngộ…

Tất cả mọi người trong trong chúng ta, là người con Nhơn Trạch được sống trong hòa bình, tự do độc lập, được no cơm ấm áo, được học tập, được cống hiến sức trẽ của mình góp phần xây dựng quê hương Nhơn Trạch ngày càng giàu đẹp “ Mình phải làm gì? để xứng đáng với những người đã khuất, đã anh dũng hy sinh xương máu để lại một truyền thống hào hùng cho dân tộc cho Nhơn Trạch cho thế hệ trẽ hôm nay”.

Mỹ Lệ

(Viết theo lời kể của ông Nguyễn Văn Thông

Nguyên Bí thư Huyện ủy Nhơn Trạch)